Vier jaar geleden startte Deborah Puylaert als buddymedewerker in regio Schelde Waas & Dender. Daarnaast zette ze ook de expo Transitions op, een reizende fototentoonstelling die ontmoetingen tussen buddy’s en deelnemers toont. 

Hoe is de expo Transitions ontstaan? 

Deborah: “Terwijl ik al als buddymedewerker actief was, volgde ik nog een studie maatschappelijk werk. Ik besliste om mijn stage en mijn bachelorproef te combineren met mijn functie als buddymedewerker. Voor mijn bachelorproef wilde ik niet alleen onderzoek doen, maar er ook een creatief luik aan koppelen. Omdat ik als fotograaf in bijberoep werk, besliste ik om deelnemers van Buddywerking in beeld te brengen. Via die beelden wilde ik Buddywerking Vlaanderen meer zichtbaar maken, impact maken en (herstel)verhalen van mensen weergeven.” 

Hoe ging je voor je onderzoek te werk? 

Deborah: “Het kwantitatieve luik werd gecoördineerd door Buddywerking Vlaanderen in samenwerking met onderzoeksbureau 180Degrees Consultingen. Het kwalitatief luik schreef ik aan de hand van diepte-interviews met de deelnemers. “De diepte-interviews en de foto’s van de deelnemers splitste ik op in drie delen. Voor het eerste deel ging ik in gesprek met de deelnemers en fotografeerde ik hen nog vóór ze gekoppeld werden aan een buddy. Tijdens die gesprekken blikten ze terug op een moeilijke periode. Vaak zaten ze toen erg diep, en dat gevoel kwam tijdens de interviews opnieuw naar boven. Ook in de foto’s van die fase zie je die zwaarte terug.”  

“Voor het tweede deel sprak en fotografeerde ik de deelnemers nadat ze gekoppeld waren aan een buddy, dus in de periode dat ze op iemand konden rekenen. Samen stonden we stil bij de stappen die ze al hadden gezet en bij wat er voor hen veranderde sinds de komst van hun buddy. Op de foto’s en tijdens de gesprekken viel het op dat deelnemers zich een pak lichter voelden. Deze fase vormde als het ware de transitie tussen hun moeilijke periode en de groei die daarna volgde.”  

“In de derde en laatste fase sprak ik de deelnemers nadat ze al een heel traject met hun buddy hadden afgelegd. We stonden samen stil bij wat ze hadden bereikt en welke weg ze ondertussen hadden afgelegd. Je zag hen opfleuren, en op sommige foto’s poseren de deelnemers zelfs met de armen in de lucht, als een teken van kracht en zelfvertrouwen.”  

Was het moeilijk om deelnemers te vinden die wilden meewerken aan je fotoproject en diepte-interviews? 

Deborah: “Nee, eigenlijk niet. In totaal heb ik een twaalftal deelnemers geïnterviewd en gefotografeerd. Wat ik wel onderschatte? Ik tekende vooraf een duidelijk kader uit voor hoe ik de deelnemers in beeld wilde brengen, maar in de praktijk bleek dat kader niet altijd haalbaar. Al snel merkte ik dat de onvoorspelbaarheid van het proces net een belangrijk onderdeel van het verhaal was. Daarom paste ik mijn visie aan de mogelijkheden van de deelnemers aan. Sommige deelnemers konden zich bijvoorbeeld moeilijk ontspannen voor mijn lens, maar net dat maakt de foto’s erg realistisch. Ik liet mijn vooraf bedachte beeld gaandeweg los en bracht de deelnemers zo authentiek mogelijk in beeld.”   

Het resultaat van je onderzoek is een expo die Vlaanderen rondreist? 

Deborah: “Klopt. De beelden worden in verschillende Vlaamse regio’s tentoongesteld. De verhalen van de deelnemers worden daarbij samengevat in een gedicht dat als duiding bij de foto’s wordt gepresenteerd.” 

“Het merendeel van de reacties is positief. Sommige deelnemers vinden de confrontatie met zichzelf op beeld heftig, anderen zijn er heel blij mee. En terwijl sommige bezoekers de beelden erg donker vinden, zijn anderen volledig mee met het verhaal dat verteld wordt. Daarnaast merk ik dat de beelden mensen aanspreken en nieuwsgierigheid opwekken. De beelden doorbreken ook mee het taboe dat op eenzaamheid en psychische kwetsbaarheid rust, en het is sterk dat de deelnemers zelf het aandurfden om met hun gezicht én verhaal naar buiten te komen. De beelden geven hen een stem in dit debat.”  

Wat is de impact van je onderzoek op jou? 

Deborah: “Ik heb een ontzettend goede band ontwikkeld met de deelnemers. Met de meesten heb ik vandaag nog contact. De verhalen van de deelnemers zullen mij nog lang bijblijven. Zo is er een hulpverlener die in haar privéleven worstelt met eenzaamheidsgevoelens. Ze voelt zich sociaal geïsoleerd en wordt daarenboven extreem mishandeld. Dankzij Buddywerking voelt ze zich weer veilig. Ze is gekoppeld aan een buddy die naar haar luistert en haar uit haar sociaal isolement haalt.” 

“We beseffen vaak niet hoe diep onze medemensen kunnen zitten, want eenzaamheid is erg onzichtbaar. Daarnaast heeft dit project mij ook geleerd dat mensen ontzettend veerkrachtig kunnen zijn, daar heb ik alleen maar bewondering voor.”

Share